Gender in de Cardiologie
𝗩𝗲𝗲𝗹 𝘃𝗿𝗼𝘂𝘄𝗲𝗻 𝗸𝗿𝗶𝗷𝗴𝗲𝗻 𝗻𝗼𝗴 𝘀𝘁𝗲𝗲𝗱𝘀 𝗻𝗶𝗲𝘁 𝗱𝗲 𝗷𝘂𝗶𝘀𝘁𝗲 𝗱𝗶𝗮𝗴𝗻𝗼𝘀𝗲 𝗼𝗳 𝗯𝗲𝗵𝗮𝗻𝗱𝗲𝗹𝗶𝗻𝗴
Hoewel de kennis hierover groeit, laten de cijfers zien dat de zorg voor vrouwen en mannen nog steeds niet gelijkwaardig is. Denk aan diagnosevertraging, andere symptomatologie, en verschillen in risicoโs en uitkomsten.
In de video geeft Maryam Kavousi uitleg over deze speciale editie van het Netherlands Heart Journal. We gaan dieper in op een thema dat al te lang onderbelicht is gebleven: de rol van seks en gender in de cardiologie.
Vrouwen nog steeds ondervertegenwoordigd in WCN-trials!
Vrouwen nemen nog altijd minder vaak deel aan klinische studies naar hart- en vaatziekten. Dit blijkt uit het artikel van Marte van Bijl (Erasmus MC) en collegaโs waarvan slechts 29% van de ruim 800.000 deelnemers vrouw was. In meer dan de helft van de studies waren vrouwen ondervertegenwoordigd ten opzichte van hun aandeel in de patiรซntpopulatie. Ook droegen zij minder vaak bij aan de primaire eindpunten dan hun aandeel in de studiepopulatie zou doen vermoeden.
Op weg naar gelijke hartzorg voor vrouwen
Arsalan Siddiqui (UNLV Las Vegas) en collegaโs bevestigen in hun artikel dat hart- en vaatziekten wereldwijd de grootste doodsoorzaak zijn, maar vrouwen krijgen structureel minder effectieve zorg. Hun klachten worden vaker gemist of verkeerd geรฏnterpreteerd, omdat richtlijnen en diagnostiek vooral op mannen zijn gebaseerd. Onderzoek toont aan dat gender elke stap beรฏnvloedt: van risicofactoren tot minder accurate tests bij vrouwen. Toch blijven zij ondervertegenwoordigd in klinische studies, waardoor essentiรซle kennis ontbreekt.
Het gescheurde vat: een blik op SCAD
Debbie Kalkman (Amsterdam UMC) en collegaโs beschrijven in hun overzichtsartikel dat spontane coronaire arteriedissectie (SCAD) een zeldzame maar belangrijke oorzaak is van het acuut coronair syndroom. De herkenning blijft een uitdaging, omdat klassieke cardiovasculaire risicofactoren vaak ontbreken en het doorgaans relatief jonge vrouwen betreft.
Vrouwenhartonderzoek in Nederland: van onderbelicht naar vooruitgang
Elisa Dal Canto (UMCU) beschrijft hoe hart- en vaatziekten nog altijd een van de belangrijkste doodsoorzaken bij vrouwen zijn, maar lange tijd onderbelicht bleven in onderzoek en diagnostiek. In de afgelopen jaren is daar verandering in gekomen. Dankzij initiatieven van onder meer de Hartstichting en samenwerkingen binnen consortia als IMPRESS is een sterke infrastructuur ontstaan om vrouwspecifieke hartziekten beter te begrijpen en te behandelen
Nieuwste editie: december 2025 – special sekse en gender
Cardiovasculaire ziekten blijven wereldwijd de belangrijkste doodsoorzaak bij vrouwen, mede door onderdiagnose, onderbehandeling en beperkte vertegenwoordiging in onderzoek. Dit themanummer belicht hoe seksegebonden biologische factoren en gendergerelateerde sociale determinanten samen het risico beรฏnvloeden. Vrouwen ervaren unieke hormonale en metabole veranderingen en risicofactoren die vaak onvoldoende worden herkend.
HFpEF scores: diagnostisch voor vrouwen en mannen?
De meest gebruikte scores of algoritmen voor het diagnosticeren van hartfalen met behouden ejectiefractie (HFpEF) zijn niet ontwikkeld met sekseverschillen in gedachten. Anouk Achten en Jerremy Weerts (MUMC+) en collegaโs onderzochten in twee Nederlandse cohorten of de prestaties van de HFA-PEFF, H2FPEF en ESC 2016-criteria verschilden tussen vrouwen en mannen. Hoewel de algoritmes over het algemeen goed presteerden, leken ze bij mannen minder accuraat. Afhankelijk van het gekozen algoritme, kan dit verschil zowel onder- als overdiagnostiek veroorzaken.
Onthult Bachmann’s bundel sekseverschillen?
Steeds meer studies tonen aan dat atriumfibrilleren zich anders voordoet en verloopt bij mannen en vrouwen. Bachmannโs bundel is de belangrijkste route voor interatriale geleiding. Sekse-gerelateerde verschillen in structurele en elektrische remodellering van Bachmannโs bundel kunnen bijdragen aan verschillen in atriumfibrilleren tussen mannen en vrouwen. Anouk Freriks en collegaโs (Erasmus MC) onderzochten met behulp van hoog-resolutie epicardiale mapping of er sekseverschillen bestaan in de elektrofysiologische eigenschappen van Bachmannโs bundel en ontdekten opvallende verschillen.
𝗕𝗶𝗻𝗻𝗲𝗻𝗸𝗼𝗿𝘁 𝗶𝗻 𝗡𝗛𝗝: 𝗦𝗽𝗲𝗰𝗶𝗮𝗹 𝗦𝗲𝘅 𝗮𝗻𝗱 𝗚𝗲𝗻𝗱𝗲𝗿-𝗦𝗽𝗲𝗰𝗶𝗳𝗶𝗰 𝗖𝗮𝗿𝗱𝗶𝗼𝘃𝗮𝘀𝗰𝘂𝗹𝗮𝗿 𝗣𝗿𝗲𝘃𝗲𝗻𝘁𝗶𝗼𝗻 𝗮𝗻𝗱 𝗠𝗮𝗻𝗮𝗴𝗲𝗺𝗲𝗻𝘁
Hart- en vaatziekten (CVD) blijven, ondanks jarenlange voorlichting, de belangrijkste doodsoorzaak onder vrouwen. De diagnose komt vaak te laat, klachten worden onderschat en vrouwen zijn nog steeds ondervertegenwoordigd in onderzoek. Biologische verschillen รฉn gender-gerelateerde factoren spelen hierbij een grote rol: van hormoonveranderingen tot ongelijke toegang tot zorg.
Vrouwen goed vertegenwoordigd in AF-onderzoek
In het UMCG werden 1739 patiรซnten met atriumfibrilleren gescreend voor deelname aan acht klinische studies. Vrouwen (41,5%) waren gemiddeld ouder, maar niet ondervertegenwoordigd of minder bereid tot deelname. De participation-to-prevalence ratio liet zien dat vrouwen in verhouding tot de algemene AF-populatie goed vertegenwoordigd zijn. Het gebruik van PPR en screeningslogs bevordert eerlijke onderzoeksdeelname.










